Tiểu ra máu

Tiểu máu là gì ?

Tiểu máu có nghĩa là có máu trong nước tiểu. Tiểu máu vi thể là tình trạng mà máu chỉ được thấy khi quan sát nước tiểu dưới kính hiển vi, trong khi tiểu máu đại thể có nghĩa là có máu trong nước tiểu đủ để thấy được bằng mắt. Dẫu số lượng máu trong nước tiểu có khác nhau, nhưng nhiều bệnh có thể gây ra tiểu máu giống nhau, do vậy việc chuẩn bị kỹ lưỡng hoặc đánh giá thì rất cần thiết để xác minh vấn đề này.

Vì máu trong nước tiểu phải xuất phát từ một trong những cơ quan có liên quan tới việc tạo ra hoặc vận chuyển nước tiểu, do đó việc đánh giá tiểu máu đòi hỏi chúng ta phải xem xét toàn bộ đường tiết niệu. Hệ thống cơ quan này bao gồm 2 thận, 2 niệu quản ( là ống dẫn nước tiểu từ thận tới bàng quang ), bàng quang, tiền liệt tuyến, niệu đạo ( là ống dẫn nước tiểu khỏi bàng quang ). Cần phải nhấn mạnh rằng dù chỉ có một chi tiết tiểu máu đơn độc, chúng ta cũng cần phải đánh giá kỹ dẫu nó tự hết.

Những nguyên nhân của tiểu máu là gì ?

Xác định tiểu máu bao gồm hỏi bệnh sử, thăm khám lâm sàng, quan sát nước tiểu dưới kính hiển vi và cuối cùng phải cấy nước tiểu. Hỏi bệnh sử cẩn thận bao gồm hỏi người bệnh có tiểu máu liên tục hay không liên tục, có đau hay khó chịu kèm theo không, tiểu máu đầu dòng, cuối dòng hay toàn dòng và cuối cùng hỏi về tiểu sử cá nhân có hút thuốc, sỏi thận, tổn thương đường tiết niệu, khó tiểu hoặc những đánh giá về hệ tiết niệu trước đây không .

Nều không có vấn đề gì thì làm sao tiểu máu xảy ra được. Do vậy việc đánh giá toàn bộ thì hầu như luôn luôn cần thiết để loại trừ bệnh nền tảng rất nặng như là ung thư chẳng hạn. Thường có 3 xét nghiệm chẩn đoán cần cho chúng ta quan sát toàn bộ đường tiết niệu bao gồm chụp cản quang thận - niệu quản bằng đường tĩnh mạch, nội soi bàng quang, và xét nghiệm tìm tế bào bất thường trong nước tiểu .

Chụp cản quang thận - niệu quản bằng đường tĩnh mạch để đánh giá đường tiết niệu. Trong quá trình này một chất cản quang được tiêm vào tĩnh mạch và nó sẽ được lọc qua đường tiết niệu. Một loạt X-quang sẽ được chụp cách nhau khoảng 30 phút để tìm những bất thường. Xét nghiệm này đặc biệt dùng để đánh giá 2 thận và niệu quản, nhưng không đánh giá được bàng quang, tiền liệt tuyến và niệu đạo. Do vậy, xét nghiệm thứ hai gọi là nội soi bàng quang thì cần thiết. Trong tiến trình này, có một ống soi nhỏ hoặc ống soi bàng quang được dùng để quan sát các mặt của bàng quang và niệu đạo. Đa số các trường hợp, có thể dùng chất gel gây tê tại chỗ để không gây khó chịu cho bệnh nhân. Ống nội soi sẽ đi xuyên qua niệu đạo và trong bàng quang, từ đó bác sĩ sẽ quan sát kỹ lưỡng. Quan sát toàn bộ bàng quang mất trên dưới 10 phút. Xét nghiệm cuối cùng là tế bào học nước tiểu, cho nước tiểu vào một ly nhỏ. Sau đó bác sĩ giải phẫu bệnh quan sát dưới kính hiển vi để tìm tế bào ung thư .

Tiểu máu được điều trị như thế nào ?

Xử trí tiểu máu tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Nhiều lúc, nguyên nhân không thể tìm ra nhưng may mắn là những trường hợp này thường gợi ý không có hại lắm. Cần nhớ rằng tìm nguyên nhân thật sự của tiểu máu không phải để chứng minh bệnh đặc hiệu nhưng để giúp loại trừ những trường hợp nặng. Nếu tiểu máu mà không tìm được nguyên nhân, nên kiểm tra nước tiểu mỗi năm một lần nếu không có gì thay đổi cả. Tuy nhiên, nếu tiểu máu đại thể tái phát, thì có thể làm lại những xét nghiệm trên và bác sĩ nên kiểm tra kỹ. Xét nghiệm máu để đánh giá chức năng thận và kiểm tra huyết áp nên được thực hiện. Đàn ông trên 50 tuổi nên làm PSA mỗi năm một lần để sàn lọc ung thư tiền liệt tuyến.

Những bàn luận thêm về tiểu máu tùy thuộc vào diễn tiến và nguyên nhân chính xác của tiểu máu. Chuyên gia về niệu sẽ thực hiện những thăm khám trực tiếp và tiến hành điều trị thên hoặc theo dõi khi cần thiết.

Tóm lược về tiểu máu

Tiểu máu đôi khi chỉ được thấy dưới kính hiển vi.

Đánh giá đòi hỏi xem xét toàn bộ đường tiết niệu.

Xét nghiệm dùng để chẩn đoán tiểu máu bao gồm chụp thận- niệu quản cản quang bằng đường tĩnh mạch ( IVP ) nội soi bàng quang, và tế bào học nước tiểu.
(Theo BSGĐ)