Chuyện sức khỏe hôn nhân

Với hầu hết người sắp kết hôn thì những ngày chuẩn bị cho hôn lễ là thời gian bận bịu, mỏi mệt nhưng thực sự hạnh phúc, chàng và nàng đang đón chờ một cuộc sống mới với những cảm xúc đặc trưng nhất là tình yêu hướng tới sự bền vững, gắn bó, ý thức trách nhiệm, bổn phận và những dự định xây đắp tương lai.

Sức khỏe trong những ngày này là rất quan trọng, giúp họ được hưởng đầy đủ niềm vui của ngày cưới, hạnh phúc đêm tân hôn và tuần trăng mật. Tuy nhiên, việc giữ sức khỏe trong những hoàn cảnh này cũng không vượt ra ngoài những nguyên tắc của một lối sống lành mạnh, tích cực: không để cho nếp sinh hoạt thường ngày bị đảo lộn - duy trì vận động đều đặn, ăn ngủ đủ mức cần thiết (không vì quá bận, quá vui mà bỏ ăn, thức khuya dậy sớm), giữ cho tâm trạng cân bằng, quên những chuyện có thể gây ra buồn phiền, nóng giận.

Trạng thái hồi hộp có thể là nguyên nhân của hiện tượng rối loạn tiêu hóa tạm thời, không có gì đáng ngại. Sự lo lắng thường gặp ở những cô gái thuộc thế hệ trước về chuyện quan hệ tình dục lần đầu (màng trinh rách, đau, có ra máu không) có lẽ đã trở nên hiếm, nhưng nếu được mẹ, chị hay những người thân có kinh nghiệm giải thích, tư vấn cũng vẫn có ích. Nếu muốn trì hoãn ngày kinh, tránh xảy ra vào ngày quan trọng ấy thì chỉ cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa sản phụ.

Sứ khỏe hôn nhân quan tâm đến những điều gì?

Trước hết đến chất lượng dân số. Về mặt sinh học, hôn nhân không còn là việc riêng của hai người, nó có những hệ lụy xã hội. Sự kết hôn hàm nghĩa rằng cộng đồng sắp đón nhận một cá thể mang một tập hợp gen mới khác hẳn mọi cá thể khác - cá thể đó có thể có chất lượng tốt hay xấu về thể chất và tâm trí (ở một xác suất nhất định) tùy thuộc vào cấu trúc gen sẵn có ở cha và mẹ. Tầm quan trọng của những khuyết tật di truyền (đủ loại, từ thể chất đến tâm trí, từ nhẹ đến nghiêm trọng) không thể coi thường, ước tính tỷ lệ những trẻ có khuyết tật về gen chiếm khoảng 4% và ít nhất 1% số trẻ em có bất thường nghiêm trọng ở nhiễm sắc thể.

Ở một số vùng trên thế giới, tỷ lệ có bệnh về gen còn cao hơn nhiều. Rất nhiều cặp sắp kết hôn - một trong 2 người - có một bất thường nào đó hoặc những gia đình có lịch sử bệnh tật đáng ngờ thường lo ngại sẽ truyền bệnh cho các thế hệ sau, và họ cần được các thầy thuốc chuyên về các bệnh di truyền tư vấn để quyết định kế hoạch sinh đẻ. Cha ông ta cũng nhận thức được điều này nên đã có lời khuyên truyền tụng trong dân gian từ lâu đời "Lấy vợ kén tông, lấy chồng kén giống" - tông và giống bao gồm những chuẩn mực về thể chất, trí tuệ và đạo đức mà xã hội kỳ vọng ở người nữ và nam chuẩn bị thành vợ chồng.

Những bạn trẻ sắp kết hôn ngày nay không thể không quan tâm đến lý lịch bệnh tật về phía người bạn đời tương lai của mình, và cũng nên biết rằng tư vấn di truyền không cản trở sự kết hôn mà chỉ đưa ra những phương hướng giúp họ phòng tránh được các rủi ro sinh con có khuyết tật di truyền, hoặc hướng dẫn cách nuôi tối ưu với những trẻ có bệnh về chuyển hóa. Nhiều nước đã thực thi thủ tục cấp chứng chỉ y tế trước kết hôn nhằm xác nhận tình trạng lành mạnh của những cặp chuẩn bị kết hôn, trong đó chú ý đặc biệt đến việc không có bệnh truyền nhiễm, bệnh di truyền (kiểm tra sức khỏe toàn diện trước kết hôn bao gồm chụp X-quang tim, phổi, làm một số xét nghiệm, tư vấn về những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn). Rất tiếc hiện nay ở nước ta, chứng nhận sức khỏe trước kết hôn chưa trở thành một thủ tục thông lệ và tổ chức tư vấn di truyền cũng chưa có đủ ở các bệnh viện để mọi người có thể tiếp cận dễ dàng, nhằm phát hiện sớm các đối tượng có nguy cơ sinh ra những trẻ có dị tật, trì độn tâm trí, bệnh tâm thần hoặc bệnh về chuyển hóa.

Sự lành mạnh về bộ máy sinh sản của cặp bạn tình sắp kết hôn: Có ý nghĩa quan trọng vì một trong 2 mục đích của hôn nhân là nhằm duy trì nòi giống (mục đích khác của hôn nhân là để hưởng hạnh phúc do đời sống tình dục đem lại. Mục đích nào là hàng đầu còn tùy thuộc vào quan niệm của tôn giáo, của từng người hay từng giai đoạn của cuộc đời). Có những cuộc hôn nhân giữa các cặp chưa từng có quan hệ tình dục nhưng cũng có hôn nhân giữa những cặp đã từng có quan hệ tình dục hơn một lần và hơn một bạn tình.

Lẽ tất nhiên đối tượng thứ nhất có nhiều cơ may có một hệ thống sinh sản lành mạnh hơn nhưng cũng cần biết rằng nhiều bệnh ở cơ quan sinh dục không do quan hệ tình dục gây ra, ví dụ viêm âm đạo do nấm candida albicans có thể bị lây nhiễm từ hậu môn hoặc do tiếp xúc với môi trường ô nhiễm (tắm rửa bằng nước ao hồ, lội ruộng nước...), thậm chí cả nhiễm HIV, hoặc không có biểu hiện bên ngoài (dị tật âm đạo, tử cung.), cho nên những phụ nữ này cũng cần được thầy thuốc phụ khoa đánh giá một lần trước khi kết hôn - nếu cần thiết thầy thuốc có thể khám phụ khoa qua đường hậu môn và cho làm xét nghiệm phiến đồ âm đạo - tuy những thăm dò sơ bộ này chưa thể coi là đủ nhưng có thể loại trừ được khả năng nhiễm khuẩn và cung cấp thông tin bước đầu về sự lành lặn của cơ quan sinh dục đã sẵn sàng cho sinh sản. Nam giới cũng có thể chứng tỏ tiềm năng sinh sản qua khám 2 tinh hoàn và hỏi về những biểu hiện của sự phát triển tính dục (có cương cứng, có xuất tinh).

Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa ra 10 tiêu chuẩn của người đàn ông khỏe mạnh liên quan đến khả năng làm việc, tính linh hoạt, tình trạng ăn ngủ tốt, cân nặng hợp lý, mắt, răng, tóc lành mạnh, cơ bắp nở nang. Nhưng theo quan niệm Ðông y còn thêm một tiêu chuẩn nữa, đó là có đời sống tình dục bình thường, một tiêu chí có tính đặc trưng nhất của người đàn ông khỏe mạnh.

Với đối tượng thứ hai (đã từng có quan hệ tình dục hơn một lần và hơn một bạn tình) thì một động tác y tế quan trọng nhất cần cho cả đôi bạn tình là xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV - có như thế mới đảm bảo một cuộc sống hạnh phúc và tin cậy của vợ chồng về lâu dài và thể hiện thái độ có trách nhiệm với nhau cũng như với đứa con sẽ ra đời.

Nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục không có biểu hiện gì, ví dụ 70% phụ nữ bị nhiễm khuẩn Chlamydia mà không biết, hơn một nửa số bệnh nhân bị bệnh mụn giộp sinh dục không có triệu chứng hoặc rất nhẹ nên thường không đi khám, khoảng 1/4 số phụ nữ bị nhiễm ký sinh trùng trùng doi trichomonas cũng không có biểu hiện bệnh lý cho nên càng không thể bỏ qua một lần khám cẩn thận trước khi kết hôn, bao gồm cả khám thực thể và làm những xét nghiệm đặc hiệu để phát hiện các bệnh nói trên. Không phát hiện sớm các bệnh lây truyền qua đường tình dục và những bệnh viêm nhiễm ở tiểu khung có thể ảnh hưởng xấu đến chuyện có thai sau này.

Dự kiến trước một kế hoạch sinh đẻ

Không nên chờ đến đêm tân hôn mới quyết định có thai ngay hay trì hoãn. Một kế hoạch sinh đẻ cần được thỏa thuận ngay từ khi chưa kết hôn vì cần thời gian để tìm hiểu về những phương pháp tránh thai. Nhiều thai nghén không mong muốn đã xảy ra chỉ vì cặp vợ chồng thiếu hiểu biết. Nạo thai là giải pháp nên tránh vì không phải là vô hại (gây nhiều nguy cơ khác ảnh hưởng đến sức khỏe). Những trung tâm tư vấn về sức khỏe sinh sản ở các quận, huyện đều có khả năng giúp các cặp sắp kết hôn những thông tin cần thiết về các phương pháp tránh thai thích hợp và an toàn.

Tuy nhiên, những yêu cầu về sức khỏe hôn nhân nói trên hiện còn đang gặp nhiều trở ngại, bởi lẽ những thể chế y tế - xã hội chưa thật sự tạo điều kiện thuận lợi cũng như nhiều người trong cộng đồng chưa nhận thức được rằng, ai cũng có thể góp phần nâng cao chất lượng dân số bằng chính sự hiểu biết và hành vi bảo vệ sức khỏe sinh sản của mình.
(Theo Báo SKDS)